Deel 2 van de reis

Rez trip van 20 t/m 22 oktober 2005

Monument Valley Inmiddels zaten we alweer in de auto en reden van Chinle naar Many Farms en moesten richting Kayenta, een weg die dwars door het mooie natuur van die omgeving ging, veel afwisseling en dus veel om je de ogen uit te kijken, iets wat ik al vanaf het begin deed. We hadden genoeg te eten en te drinken in de auto en hadden voorgenomen om in een stuk door te rijden, iets anders zat er verder ook niet echt op, het was een eenzame weg naar Kayenta, het ene moment was het een dorre woestijnachtige omgeving, dan ineens weer wat heuvels en dan weer bergen, een weg zonder voorzieningen, waar je geen pech moest krijgen of zonder benzine moest komen te zitten. Het beviel me daar wel….zo eenzaam over de weg te rijden met af en toe een tegenligger en hier en daar een paar koeien of paarden in de berm.

Bij Kayenta gingen wij de U. S 163 op richting Monument Valley, we gingen richting Utah want je moet een mijl door Utah heen en dan kom je weer via Arizona bij de ingang van Monument Valley, je maakt dus even een soort bocht via Utah. Hoe meer we na Kayenta in het gebied kwamen van Monument Valley viel mij ook de veranderingen op in de kleuren van het gebergte en dat de natuur wilder werd, rotsachtiger, en de weg daalde en steeg dan weer, alleen dat al was een bijzienswaardigheid, de kleurenschakeling in de bergen, van geelachtig naar het roodachtig van Monument Valley. Eindelijk waren we dus bij de ingang van Monument Valley, en daar keek ik mijn ogen helemaal uit mijn hoofd, het immense rood van de bergen en het zand. We besloten ook hier maar een gids te nemen want ook daar is het gewoon het verstandigst om er eentje te nemen, want je zit daar compleet in de wildernis en bent er niet bekend en het is maar de vraag hoever je komt met je eigen auto.

Harley Gary had een gids geregeld en die nam wel even de tijd eer we konden vertrekken, zodoende gingen wij het touristencentrum even in om daar wat rond te neuzen. Na een poosje was de gids klaar om ons mee te nemen, een Navajo man die Jimmy werd genoemd en wij hadden het geluk dat wij fijn met zijn tweetjes achterin de grote open jeep konden, er gingen verder geen anderen mee. Ook hier was het terrein ruig, alweer een beproeving voor je lichaam en weer een uur of iets meer al dat geschud, maar dat neem je gewoon voor lief. Je vergeet op dat moment gewoon alles en geniet van de omgeving, en die was adembenemend in een woord. Monument Valley is gigantisch mooi, enorm groot en wijds, en vol aparte bergen, stijl omhoog gaan die en lijken glad geslepen door de wind, en dan de kleur, als ik zeg dat het rood is dan lieg ik niet, de hele vallei is roodachtig.

Zoals ik al eerder schreef valt het moeilijk uit te leggen hoe je je op dat moment voelt en wat er door je heen gaat, zoiets moet je gewoon zelf zien. Misschien ligt Arizona niet als eerste op je verlanglijstje om erheen te gaan maar het is echt een adembenemende staat, ik zou daar heel goed kunnen leven, de natuur, de vriendelijkheid van de Navajo’s en noem maar op. Maar goed ik was dus eindelijk in Monument Valley, Gary had ooit eens foto’s ervan opgestuurd en alleen dat maakte mijn wens om erheen te gaan nog groter en nu was ik er zelf ! Na de eerste stop waar natuurlijk Navajo’s hun waar aanprezen en lekker van de zon genoten bleek dat wij een andere gids zouden krijgen aangezien Jimmy terug moest.

We kregen een andere gids, wederom een Navajo man, en hij bleek een schot in de roos te zijn voor ons, hij was met recht een trotse Navajo te noemen, hij was zo eind in de twintig, erg spraakzaam en aangezien wij andere vragen stelden dan menig anderen ontstond er een goede band en een tour duurt meestal zo’n uur of ander en half uur maar die van ons eindigde pas na drie uur. Harley heette onze nieuwe gids en wij hadden enorm veel aan hem, niet alleen qua informatie die hij ons gaf over het verleden en hoe sommigen nu nog proberen het oude in ere te houden, waar hij ook aan meedoet, hij had verder een aanstekelijke humor en liet overal zijn echo luiden door een luide gil, en dan hoorde je het weer terug. Hij nam alle tijd voor ons om foto’s te nemen en te filmen en wist zoveel te vertellen, zijn kennis was groot evenals zijn trots dat hij een Navajo was.

Ali bij Monument Valley Monument Valley valt haast niet te omschrijven, wat voelde ik mij daar thuis en ik zou er graag blijven, die kans werd mij daar wel aangeboden maar dan toch liever met mijn familie erbij, alhoewel ik denk dat ze het er schitterend zouden vinden daar maar denk niet dat ze alles zouden opgeven om daar in het reservaat te gaan wonen. Om daar te mogen rondlopen in een totaal andere wereld, qua omgeving, kleuren en natuur, helemaal weg van de beschaving, geen stromend water of elektriciteit en geen verharde wegen etc….het immense gebied met zijn aparte rotsen en bergen, waar je stil van wordt en dat je wel even aan het denken zet. Voor mij was het meer dan dat, ik voelde mij er helemaal thuis en liet mijn gedachten ook gaan van naar het verleden en heden van dit gebied van de Navajo’s. Soms moest Gary mij roepen zo van we gaan verder, en ik kon Harley dan ook alleen maar bedanken voor de vele tijd die hij in onze tour stak, die geheel anders verliep dan gepland was. Vele rotsen / bergen hadden ook een bepaalde naam, zoals Stagecoach, Fords Point, Three Sisters en noem maar op, als je goed keek dan zag je dat ook in die bergen. Wat ook nog te vertellen valt is dat de regiseur Ford die veel films maakte met John Wayne hier veel filmde, vandaar Fords Point of Fords Ledge.

Big Hogan Ondanks de soms wat ruige rit genoten we volop en we kregen alle tijd om te filmen en te fotograferen, we liepen bij het bekende Suns Eyes, en de Big Hogan, genoten van de zon die scheen en de aanstekelijke lach van onze gids. Bij de Big Hogan maakten we iets mee wat niet te beschrijven valt, daar aangekomen stapte Harley de gids uit de auto en wij deden hetzelfde en hij liep alvast naar de Big Hogan, de naam zegt het al het is een berg die lijkt op een Hogan, en net als een echte Hogan heeft ook deze berg een gat in het midden. Terwijl wij wat rondliepen hoorden we ineens muziek, Gary en ik keken elkaar aan en daar zat Harley op zijn fluit te spelen, het klonk zo mooi en de akoestiek in die Hogan was werkelijk schitterend. Nadat hij was gestopt vroeg ik beleefd of ik eventueel hem mocht filmen als hij weer ging spelen, dat mocht onder die voorwaarde dat ik niet steeds hem in beeld zou brengen, dat was geen probleem voor mij. Harley speelde nog een lied op zijn fluit en daarna ging hij verder op zijn handdrum en zong een lied, ikzelf kreeg er kippenvel van zo mooi was het en wat was ik blij dat ik zoiets aparts meemaakte. Gary zei al na de tijd dat zoiets zelden gebeurd, en dat wij blij mochten zijn dat we dit hadden meegemaakt. Daar sta je dan te filmen in een grot genaamd de Big Hogan, en hoor je een Navajo muziek maken en zingen, kan je je nog iets mooiers voorstellen? Voor mij was het iets grandioos en zelfs Gary had zoiets nog niet meegemaakt, en ik ben dan ook ontzettend blij dat ik dit op een dvd heb staan zodat ik er naar terug kan kijken en luisteren.

Met Gary in de Tower Na de Big Hogan reden we terug naar het touristencentrum, we reden langs een Navajo gezin die daar in de Valley woonde, en we zagen dat de zon langzaam onderging en het was veel later dan we hadden gedacht. Onze trip in Monument Valley zat erop, we stonden nog wat na te praten en bedankten Harley voor zijn tijd die hij aan ons spendeerde en dat hij voor ons speelde in de Big Hogan. Verder had ik beloofd om wat folders te gaan vertalen in het Nederlands voor het geval er nog eens Nederlanders zouden komen, veel mensen uit Nederland komen er niet maar dat was mij al opgevallen in die tijd dat ik in Arizona was, niet iedereen heeft zoiets van, laat ik eens naar Arizona gaan. Met pijn in mijn hart verliet ik Monument Valley, ik was er graag gebleven maar ik zal er ooit nog eens terug komen, dat is zeker! Hoe Monument Valley is ontstaan daar gaan verschillende verhalen te ronde, maar het aannemelijke is toch wel wat onze gids Harley vertelde. Waarschijnlijk is er lang geleden een soort eruptie geweest die de bergen en rotsen naar boven duwden en toen stond lange tijd alles onder water, en door het water en de wind zijn die bergen en rotsen zo glad geslepen en hebben hun vorm gekregen en hun zo bekende en beroemde gaten. Het water verdween en Monument Valley heeft zo zijn vorm gekregen, door weer en wind geslepen, een ruig en aparte vegetatie en een grondsoort die echt roodachtig is. Waar het overdag warm kan worden, heel warm zelfs en in de avond en nacht koud, het kan er flink afkoelen, Het behoort de Navajo’s toe en laten we dankbaar zijn dat ook wij er even van mogen genieten, en dat het voor altijd hun land mag blijven!

Na de tour hadden we nog even wat inkopen gedaan in het touristencentrum want dat kon natuurlijk niet uitblijven, je moet natuurlijk wat meenemen als aandenken. Daarna gingen we op weg terug naar Window Rock naar ons hotelkamer, we hadden nog een hele reis te gaan en het was ondertussen al donker. We besloten om in Kayenta wat te gaan eten en stopten bij een Navajo restaurant die geheel gebouwd was in de vorm van een hogan en waar je zoals het hoort niet mag roken of alcohol mag nuttigen, dat wordt er gewoonweg niet verkocht. Na het eten reden we dus weer terug, alleen Gary mistte een afslag en we konden weer terug rijden, waarschijnlijk begon de vermoeidheid toe te slaan en ik besloot om maar verder te gaan rijden. Zo in het donker leek de weg eindeloos lang, al wat je in het donker zag was heel enkel een tegenligger of hier en daar een dode coyote in de berm of een ander dood dier. Na vele mijlen te hebben gereden dook eindelijk Many Horses op en daar stopten we bij een benzinestation, even de benen strekken en tanken. Gary besloot het laatste gedeelte maar te rijden naar Window Rock en eindelijk kwamen we daar aan zo rond half twaalf, vermoeid, vuil van het zand maar dankbaar voor deze mooie dag. Na te hebben gedouchd vielen we als een blok in slaap en zo rond half acht de volgende dag stonden we alweer klaar om te gaan ontbijten en onze laatste dag in te vullen, op weg naar Hubbell Trading Post en de Grand Canyon.

  Hubbell Trading Post

Hubbell Trading Post Om Hubbell Trading Post te bereiken moesten we via de State Route 264 terug naar Ganado, en via een landweggetje bereik je dan de Trading Post, deze ligt in het hartje van het Navajo en Hopi reservaten. De stichter van deze Trading Post heette John Lorenzo Hubbell en leefde hier van 1876 tot zijn dood in 1930. Het is de enigste oude Trading Post die er nog is in zijn oorspronkelijke staat, je loopt daar nog op een oude houten vloer en het hangt er vol met rieten manden en andere dingen die zijn en nog worden gemaakt door de Natives, en er hangt een gigantisch hertenhoofd aan de muur die waarschijnlijk heel wat te vertellen zou hebben als hij nog leefde. Je kan er aan heel mooi maar ontzettend duur materialen komen, zoals sieraden, manden kleding, dekens en noem maar op. Alleen het bezichtigen ervan is al een hele ervaring en alles wordt gerund door Navajo’s, en buiten zie je nog oude hooischudders en wagen en een oude schuur vol met oud gereedschap en een corral met wat paarden, het straalt nog echt het verleden uit en al het oude wordt daar ook in ere gehouden. Daar ontmoetten wij ook Jennifer een Navajo vrouw die daar ook helpt en die daar meer als gids rond loopt. Het is zeer zeker de moeite waard om Hubbell Trading Post aan te doen, het laat goed zien hoe er vroeger werd gehandeld en geruild tussen de blanken en de Natives. Nadat we daar toch wat kleine inkopen hadden gedaan en wat foto’s hadden gemaakt besloten we de reis naar de Grand Canyon te ondernemen, en ondertussen was de temperatuur al aardig gestegen, het zou een warme dag worden!!

  Grand Canyon

ingang Grand Canyon We reden van Ganado naar Tuba City daarbij kwamen we door het Hopi Reservaat, de Hopi’s zijn wat meer gesloten dan de Navajo’s en hebben een eigen taal die bijna niet valt uit te spreken, je kan beter zeggen dat die voor ons niet valt uit te spreken, je breekt je tong over de uitspraak. Verder kwamen we verschillende Mesa’s tegen, een Mesa is een tafel en je kan dat zien als een soort vlakte die weer overgaat in een andere vlakte maar dan op een iets meer hoogte of soms laagte, we zagen First Mesa en Second Mesa en Third Mesa, verder hebben ze er nog veel meer Mesa’s in Arizona zoals Black Mesa of Carson Mesa. In het Hopi reservaat zijn we even gestopt bij een kleine gallerei en daar heb ik nog wat kleinigheidjes gekocht, vandaar gingen we verder naar Tuba City. Het was een lange weg vol met veranderingen in het landschap maar ja daar raakte ik al aardig aan gewend alhoewel ik mij af vraag of je er wel aan kan wennen, het is elke keer weer schitterend om het landschap zo te zien veranderen. Eindelijk waren we in Tuba City en daar stopten we om te gaan tanken en wat te gaan eten, en vandaar heb ik even naar huis gebeld en mijn man Fred en de kinderen even gesproken, blij om hun stemmen weer even te horen en om in het kort te vertellen hoe alles verliep. Van Tuba City gingen we naar Cameron, de temperatuur was al aardig gestegen en het was helder weer en dat was in ons voordeel want dan zou de Canyon goed te zien zijn. Van Cameron was het nog een stuk naar Desert View en van daaruit ging het dan naar de Grand Canyon. Eindelijk waren we er en parkeerden de auto op de parkeerplaats en liepen via een pad naar de Grand Canyon, tijdens het lopen valt je als eerste op de toren, de Tower genaamd daar, het is een toren die rond van vorm is en waar beneden een winkel is gevestigd, en je kan er via een trap die rondloopt naar boven naar verschillende verdiepingen en zo via raampjes van het uitzicht genieten en niet alleen dat, je ziet op de muren allemaal rotstekeningen, je kan er hele verhalen aan aflezen, alleen dat al is de moeite zeer waard om te bekijken. Het uitzicht via zo’n raam is adembenemend als je dan de Canyon inkijkt.

Grand Canyon Wat mij ook opviel was dat er veel Japanners waren, het blijkt dat er veel Japanners daar komen, en verder natuurlijk anderen uit verschillende staten, de Grand Canyon is een echte trekpleister en als je het zelf hebt gezien dan besef je ook wel waarom. In de toren heb ik wat foto’s genomen want alleen de tekeningen waren al de moeite waard, en verder heb ik ook natuurlijk het gastenboek beschreven, zoiets moet je gewoon doen is mijn mening. We waren weer buiten en dan kom je oog in oog te staan met de Canyon, een schitterend iets met een wonderbaarlijke verandering in kleuren, en die dag scheen de zon en zo leek elke foto na tien minuten weer anders. Je keek vanaf de reling de diepte in, en het is een diepte als je zo naar beneden kijkt, de rotsen zijn ruig en hier en daar wat begroeid en je ziet als je helemaal naar beneden kijkt dan de Colorado rivier stromen, wat eens een gigantische rivier was leek nu zo vanaf die hoogte maar een klein en rustig stromend riviertje, maar ik denk dat als je erbij zou staan dat hij groter lijkt dan je vermoedt. De stand van de zon maakte het kijken naar de Canyon nog mooier, je had telkens een andere kleur of beeld ervan, en ik heb geprobeerd om zo goed mogelijk mooie foto’s te nemen uit verschillende perspectieven, ik heb zelfs gevaarlijk over de reling gehangen voor sommige foto’s om juist die foto te krijgen die ik in gedachten had.

Als je daar zo staat te kijken dan kan je er echt stil van worden en terug denken aan hoe het vroeger was, de schoonheid van het land, de ruigheid ervan en wat het land je geeft en neemt, en dat het vroeger een hard leven was maar een vrij leven, en dat al behoorde de Natives toe, al wat men hen heeft afgenomen kan nooit meer goed worden gemaakt en zelfs nu hebben ze het nog moeilijk en dat doet pijn in mijn hart, hebzucht en geen respect heeft een hele bevolking vernield, een bevolking die zich nu staande probeert te houden en er alles aan doet om wat van hen is nog te beschermen en opkomen voor meer rechten, maar die ondanks alles ons toelaten maar weten dat ze nog steeds niet door iedereen worden gerespecteerd, en dat ze altijd moeten opkomen voor hun eigen rechten en voor het behoudt van hun reservaten, want zelfs nu blijft er nog het gevaar bestaan dat de regering zich wil inmengen in hun levensstijl of reservaten, het voordeel is dat de regering nu niet meer om de stamoudsten heen kan, en hopelijk blijft dat zo en zullen vele nieuwe generaties alles in ere houden.

Ik schudt deze gedachte nu maar van mij af en geniet nog even van de Grand Canyon voordat we gaan vertrekken, de tijd om terug te gaan naar Mesa kwam nu wel snel naderbij en daarom besloot ik nog wat te gaan kopen in de winkel, wat voor Fred en de kids en voor mezelf, en zoals gewoonlijk kocht Gary nog iets als aandenken voor mij. We namen afscheid van de Canyon en liepen naar de auto, ik zei al tegen Gary dat ik eerst maar zou gaan rijden maar dat wilde hij niet dus ik liet het maar even zo, ik zou het stuur later wel overnemen. Het eerste gedeelte was weer terug naar Desert View en dan weer door naar Cameron en vandaar gingen we de Stateweg 89 op richting Flagstaff. De zon was al aardig aan het dalen en daardoor konden we sommige borden niet goed zien en reden we een afslag te ver onze route af, Gary keerde de auto en we kwamen na een poosje op de juiste afslag en even voorbij Flagstaff nam ik het stuur over zodat Gary even kon rusten.

Terug naar mesa Van Flagstaff ging het rechtstreeks naar Phoenix, nou ja de weg was dan wel niet recht maar we zouden geen afslagen meer krijgen en zo kon ik mooi door rijden, en ondertussen genieten van de omgeving zoveel als het nog kon want het begon al aardig te schemeren. De weg naar Phoenix gaat over de Interstate 17 en je kon er dus flink door rijden En je merkte dat het steeds drukker werd, en toen het donker was zaten we al in het berggebied en daar ging het berg op en af en had je totaal geen rechte stuk meer, en Gary had al een paar keer gevraagd van laten we ruilen dan kan jij rusten maar daar wilde ik niks van weten en ik zei dat ik hem bij Diana voor de deur zou afzetten, niet wetend dat ik nog een lange reis voor de boeg had maar ik gunde hem zijn rust gewoon, en mijn oog viel ook op de borden en na een tijdje gaf hij aan dat het nog 126 mijl naar Phoenix was, en ik dacht jemig dat is nog een end, en bij elke bord die volgde zag ik de mijlen veranderen en dat gaf mij wel even hoop, alleen het rijden in het donker met verkeer dat steeds meer werd en je van alle kanten voorbij ging was soms wel vermoeiend, maar ondanks dat is het rijden wel relax daar aangezien ze je alle ruimte geven en heel gemakkelijk van rijstrook kan wisselen. Eindelijk zo rond half acht waren we voor Phoenix en zaten we tevens gelijk in een file, er waren wegwerkzaamheden en die omzeilden wij door naar de ringweg van Phoenix te gaan, naar de loop 101 en als je daarop rijdt dan kan je zo via een afslag naar een ander gebied of dorp en wij moesten naar Mesa.

Grand Canyon Tower Na een tijdje op de loop 101 te hebben gereden kwamen we dan bij onze afslag Mesa en van daaruit moest ik alleen nog de juiste weg in naar Gary zijn huis. Ik stond bij een rood stoplicht te wachten om rechts af te slaan en was vergeten dat als er niks aan kwam je gewoon rechtsaf mocht slaan, dat mag in Arizona en Gary zei al je mag afslaan hoor. Klokslag acht uur zette ik de auto uit bij de trailer van Gary en Diana en zei lachend, Diana ik breng je man weer thuis, Gary zei al dat hij niet eens de kans meer had gekregen om nog een stuk te rijden, ik had woord gehouden maar was in een woord gebroken. Voor mij waren deze dagen heel speciaal, alles tijdens mijn verblijf was daar speciaal maar dat ik bijna 1200 mijl door Arizona ben gereden en zoveel heb gezien en beleefd is al iets wonderbaarlijks, en dat in een paar dagen en dan heb je nog niet eens de hele staat gehad.

Voor ons is soms 200 kilometers ver, hier denken ze niet zo en je rijdt het gewoon en denkt niet zo in al die mijlen en tijd, je komt er wel is het motto!!! Deze trip heeft veel indrukken bij mij achter gelaten en mijn liefde voor dit land versterkt, voor deze staat in het algemeen en het gevoel dat ik hier niet weg wil, ik zou hier wel oud willen worden en als het kan in of rond de reservaten, maar dat zal wel altijd een droom blijven, wat ik wel kan doen is er weer heen gaan en als het lukt vaker dan eens. Niet alleen het land maar vooral de Natives hebben mijn hart gestolen, hun trots en hun stuatie van nu, maar vooral hun hoop en vechtlust om door te gaan en al het oude in ere te behouden en zich niet zomaar laten wegdrukken door de regering en je ziet overal waar je komt dat dit gewoonweg hun land was en in mijn ogen nog is!!!! Vermoeid en bijgepraat ben ik later als een blok in slaap gevallen, tevreden en voldaan en vooral trots dat ik het mocht meemaken. Die zondag erop ben ik veel op de veranda gebleven…totaal uitgeput en heb zo maar een dag voor mezelf genomen, alledrie gezellig bijpraten en genieten van het mooie zonnige weer daar, een dag van nagenieten en alle belevenissen verwerken en in je geheugen opslaan want ik zou daar een paar jaren op moeten teren eer ik er weer heen zou kunnen gaan.